बँकिंग क्षेत्र हे आधुनिक अर्थव्यवस्थेचा कणा आहे. या पोस्ट मध्ये, आपण जागतिक स्तरावरील टॉप १० जागतिक बँका ची चर्चा करू.
टेक्निकली, बँक ही एक कंपनी असते आणि ती नफ्यासाठी काम करते.
बँकेचे स्वतःचे बाजार मूल्य (market value/cap) असते, किंवा आपण बाजार भांडवलीकरण म्हणू शकतो.
मार्केट कॅप च्या आधारावर, आपण जगातील शीर्ष बँकांची चर्चा करू.
हा डेटा डिसेंबर २०२५ चा आहे आणि भविष्यात जागतिक स्तरावरील टॉप १० बँकांच्या बाबतीत बदलू शकतो.
जेपी मॉर्गन चेस – जागतिक स्तरावरील टॉप १० बँकांमध्ये पहिले
- जागतिक स्तरावरील टॉप १० बँकांमध्ये, जेपी मॉर्गन चेस यादीत अव्वल स्थानावर आहे.
- या जागतिक वित्तीय दिग्गज कंपनीचा २२५ वर्षांचा वारसा आहे.
- जेपी मॉर्गन चेसची सुरुवात १७९९ मध्ये झाली, १७७६ मध्ये अमेरिकेच्या स्वातंत्र्यानंतर २३ वर्षांनी.
- त्याच्या १२०० हून अधिक पूर्ववर्ती (predecessor) संस्था एकत्र येऊन इतकी मोठी कंपनी तयार केली आहे.
- मुख्यालय = न्यू यॉर्क शहर , अमेरिका (USA)
(स्रोत = जेपी मॉर्गन चेस अधिकृत वेबसाइट ).
- कंपनी इतकी मोठी आहे की तिच्या व्यवस्थापनाखालील मालमत्तेचे मूल्य ४ ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा जास्त आहे ! (Assets under management)
- जेपी मॉर्गन चेस चे बाजार भांडवल (market cap) सुमारे ८४४ अब्ज अमेरिकन डॉलर्स आहे.
(स्रोत = नॅस्डॅक (Nasdaq) अधिकृत वेबसाइट ).
बँक ऑफ अमेरिका
- बँक ऑफ अमेरिका ही २४० वर्षे जुनी वित्तीय संस्था आहे आणि जगातील सर्वात जुन्या वित्तीय कंपन्यांपैकी एक आहे. तिच्या अनेक पूर्वीच्या कंपन्या मिळून बँक ऑफ अमेरिका बनली.
- ही बँक बँकिंग, गुंतवणूक व्यवस्थापन आणि इतर वित्तीय आणि जोखीम व्यवस्थापन उत्पादने आणि सेवा देते.
- मुख्यालय = उत्तर कॅरोलिना , अमेरिका (USA)
(स्रोत = बँक ऑफ अमेरिकाची अधिकृत वेबसाइट )
- बँक ऑफ अमेरिका ही कंपनी २ ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा जास्त किमतीच्या मालमत्तेचे व्यवस्थापन करते (व्यवस्थापनाखालील मालमत्ता/ assets under management).
- बँक ऑफ अमेरिकाचे बाजार भांडवल सुमारे ३९४ अब्ज अमेरिकन डॉलर्स आहे.
(स्रोत = नॅस्डॅकची अधिकृत वेबसाइट ).
अग्रीकल्चरल बँक ऑफ चायना
- अॅग्रिकल्चरल बँक ऑफ चायना (ABC) ही चीनमधील एक -नियंत्रित प्रमुख वित्तीय सेवा प्रदाता संस्था आहे.
- ही बँक पूर्णपणे सरकारी मालकीच्या बँकेपासून सरकार-नियंत्रित व्यावसायिक बँकेत विकसित झाली.
- ए.बी.सी. (ABC) चे आणखी एक लोकप्रिय नाव Ag-बँक आहे (अॅग्रिकल्चरल बँक). बँकेची स्थापना १९५१ मध्ये झाली.
- मुख्यालय = बीजिंग , चीन
(स्रोत = कृषी बँक ऑफ चायना ची अधिकृत वेबसाइट )
- ही बँक चीनमधील चार सर्वात मोठ्या (big-4) बँकांपैकी एक आहे.
- व्यवस्थापनाखालील मालमत्तेचे मूल्य सुमारे ६ ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर्स आहे .
- अॅग्रिकल्चरल बँक ऑफ चायना चे बाजार भांडवल सुमारे ३९० अब्ज अमेरिकन डॉलर्स आहे.
(स्रोत = companies_market_cap ची वेबसाइट )
इंडस्ट्रियल अँड कमर्शियल बँक ऑफ चायना (ICBC)
- इंडस्ट्रियल अँड कमर्शियल बँक ऑफ चायना (ICBC) ही जागतिक स्तरावरील सर्वोच्च वित्तीय संस्थांपैकी एक आहे. १९८० च्या दशकाच्या सुरुवातीला, चीनच्या वित्तीय व्यवस्थेत सुधारणा झाल्या.
- पीपल्स बँक ऑफ चायना (PBC) ने वित्तीय प्रणाली आणि सेवा आणि उत्पादन प्रदात्याचे नियामक म्हणून दोन्ही कार्ये केली.
- ओझे कमी करण्यासाठी, चीन सरकारने १९८४ मध्ये वित्तीय उत्पादने आणि बँकिंग सेवा प्रदात्याची सेवा देण्यासाठी ICBC ची स्थापना करण्याचा निर्णय घेतला आणि PBC ही मध्यवर्ती बँक (central bank, जसे आपले RBI आहे.) बनली.
- मुख्यालय = बीजिंग, चीन
(स्रोत = आयसीबीसीची अधिकृत वेबसाइट )
- आयसीबीसीकडे १ ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा जास्त मालमत्ता व्यवस्थापनाखाली आहे.
- आय.सी.बी.सी. चे बाजार भांडवल सुमारे ३५० अब्ज अमेरिकन डॉलर्स आहे.
स्रोत = वेबसाइट ऑफ कंपनीज_मार्केट_कॅप )
हे देखील वाचा – टॉप १० कंपन्या – जागतिक स्तरावर (२०२५)
चायना कन्स्ट्रक्शन बँक (CCB)
- चायना कन्स्ट्रक्शन बँक कॉर्पोरेशनची स्थापना १९५४ मध्ये झाली. ही बँक अंशतः चीन सरकारच्या मालकीची होती.
- सुरुवातीला सी.सी.बी. पूर्णपणे सरकारच्या मालकीची होती. सुरुवातीच्या काळात ही बँक सरकारी पायाभूत सुविधा (basic infrastructure projects) प्रकल्पांना निधी देण्यावर लक्ष केंद्रित करत होती. नंतर बँकेने पूर्णपणे ‘व्यावसायिक बँकासारख्या सेवा’ स्वीकारल्या.
- मुख्यालय = बीजिंग, चीन
(स्रोत = सी.सी.बी. ची अधिकृत वेबसाइट )
- सी.सी.बी. च्या व्यवस्थापनाखालील मालमत्ता सुमारे ५ ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर्स आहे.
- बँकेचे बाजार भांडवल अंदाजे ३२९ अब्ज अमेरिकन डॉलर्स आहे.
(स्रोत = companies_market_cap ची वेबसाइट )
वेल्स फार्गो अँड कंपनी
- वेल्स फार्गो अँड कंपनीची स्थापना १८५२ मध्ये झाली. संस्थापक, वेल्स आणि फार्गो यांनी अमेरिकेत जलद कुरिअर सेवेवर काम केले.
- नंतर त्यांनी लोकांना व्यावसायिक वित्तीय सेवा प्रदान करण्यासाठी वेल्स फार्गो अँड कंपनी ही भागीदारी सुरू केली.
- मुख्यालय = सॅन फ्रान्सिस्को, कॅलिफोर्निया , अमेरिका
(स्रोत = वेल्स फार्गोची अधिकृत वेबसाइट )
- त्यांच्या व्यवस्थापनाखालील मालमत्तेचे मूल्य २ ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर्स (अंदाजे) पेक्षा जास्त आहे.
- बाजार भांडवल सुमारे ३०० अब्ज अमेरिकन डॉलर्स आहे.
(स्रोत = न्यूयॉर्क स्टॉक एक्सचेंजची (NYSE) अधिकृत वेबसाइट ).
मॉर्गन स्टॅनली
- मॉर्गन स्टॅनलीने १९३५ मध्ये त्यांची स्थापना केली. कंपनीची सुरुवात ‘जेपी मॉर्गन अँड कंपनी’ मध्ये आहेत.
- अमेरिकन काँग्रेसने (अमेरिकीची संसद) एक कायदा मंजूर केला ज्यामुळे एखाद्या संस्थेला गुंतवणूक बँकिंग आणि व्यावसायिक बँकिंग सेवा एकाच वेळी देता येणार नाहीत.
- हॅरोल्ड स्टॅनली आणि हेन्री मॉर्गन जेपी मॉर्गन अँड कंपनी सोडून नवीन गुंतवणूक बँक उघडतात.
- मुळात ही एक गुंतवणूक बँक आहे जी संपत्ती व्यवस्थापन, गुंतवणूक सल्लागार इत्यादी विविध सेवा प्रदान करते.
- कंपनी पारंपारिक बँक म्हणून काम करत नव्हती परंतु बँकिंग सेवा प्रदान करण्यासाठी ती मॉर्गन स्टॅनली प्रायव्हेट बँकेसारख्या बँकांसोबत भागीदारी करते.
- मुख्यालय = न्यू यॉर्क, अमेरिका
(स्रोत = मॉर्गन स्टॅनलीची अधिकृत वेबसाइट )
- त्यांच्या व्यवस्थापनाखालील मालमत्तेचे मूल्य १.५ ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा जास्त आहे .
- कंपनीचे बाजार भांडवल अंदाजे २८३ अब्ज अमेरिकन डॉलर्स आहे.
(स्रोत = नॅस्डॅकची अधिकृत वेबसाइट ).
एचएसबीसी (हाँगकाँग आणि शांघाय बँकिंग कॉर्पोरेशन)
- या संस्थेची कहाणी हाँगकाँग मध्ये ब्रिटीश काळात सुरू झाली. बँकेने आपले कामकाज सुरू केले तेव्हा हाँगकाँग ब्रिटिश राजवटीखाली होते.
- हाँगकाँगमध्ये बँकेची स्थापना १८६५ मध्ये झाली.
- बँकेची सुरुवात हाँगकाँगमध्ये झाली परंतु, एचएसबीसी लंडन, यू.के. (UK) येथे आहे. १८६५ – आंतरराष्ट्रीय कामकाज व्यवस्थापित करण्यासाठी लंडन कार्यालय घोषित करण्यात आले.
- आता, बँक अनेक देशांमध्ये कार्यरत आहे ज्याचे मुख्यालय लंडन, युनायटेड किंग्डम (UK) येथे आहे.
(सोरेक = एचएसबीसी अधिकृत वेबसाइट )
- एच.एस.बी.सी. च्या व्यवस्थापनाखालील एकूण मालमत्ता २ ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा जास्त आहे.
- कंपनीचे बाजार भांडवल २५० अब्ज अमेरिकन डॉलर्स (अंदाजे) आहे.
(स्रोत = लंडन स्टॉक एक्सचेंजची अधिकृत वेबसाइट)
बँक ऑफ चायना
- बँक ऑफ चायना ची स्थापना १९१२ मध्ये झाली आणि ती चिनी बँकांमध्ये सर्वात जास्त काळ सतत कार्यरत असलेली बँक होती.
- ही बँक देशाची मध्यवर्ती बँक, आंतरराष्ट्रीय विनिमय बँक आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापार बँक म्हणून काम करत होती.
- १९७८ मध्ये ती पीपल्स बँक ऑफ चायना, चीनची मध्यवर्ती बँक पासून वेगळी करण्यात आली.
- ही बँक एक सरकारी मालकीची बँक/कंपनी आहे आणि आता ती बँकिंग सेवा आणि आंतरराष्ट्रीय वित्तपुरवठा यावर लक्ष केंद्रित करते.
- मुख्यालय = बीजिंग, चीन
स्रोत = अधिकृत वेबसाइट – बँक ऑफ चायना .
- बँक ऑफ चायना चे बाजार भांडवल सुमारे २५५ अब्ज अमेरिकन डॉलर्स आहे .
- व्यवस्थापनाखालील मालमत्तेचा आकडा सध्या आमच्याकडे उपलब्ध नाही, परंतु बँकेची एकूण मालमत्ता ३ ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा जास्त आहे.
(व्यवस्थापनाखालील मालमत्ता आणि एकूण मालमत्ता या दोन वेगवेगळ्या संकल्पना आहेत )
स्रोत = companies_market_cap ची वेबसाइट
गोल्डमन सॅच्स
- गोल्डमन सॅच्स ने १८६९ मध्ये कामकाज सुरू केले. त्यांनी व्यावसायिक कागदपत्रांच्या व्यवसायापासून/व्यापारापासून सुरुवात केली (ते वचनपत्रांचा व्यापार करत होते).
- आता ते गुंतवणूक बँकिंग, विलीनीकरण आणि अधिग्रहण याबद्दल सल्लागार इत्यादी विविध सेवा देतात.
- प्रामुख्याने, गोल्डमन सॅच्स मध्ये गुंतवणूक बंदी आहे परंतु ते बँकिंग सेवा प्रदान करतात.
- मुख्यालय = मॅनहॅटन , न्यू यॉर्क, अमेरिका
स्रोत = अधिकृत वेबसाइट – गोल्डमन सॅच्स
- बाजार भांडवल = २७५ अब्ज अमेरिकन डॉलर्स आणि
- व्यवस्थापनाखालील एकूण मालमत्ता = ३ ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा जास्त.
(स्रोत = न्यूयॉर्क स्टॉक एक्सचेंजची अधिकृत वेबसाइट ).
पुढील ५ शीर्ष बँकांमध्ये रॉयल बँक ऑफ कॅनडा (टोरांटो, कॅनडा), कॉमनवेल्थ बँक (सिडनी, ऑस्ट्रेलिया), एच.डी.एफ.सी. बँक (HDFC Bank) (मुंबई, भारत), सिटी बँक ग्रुप (न्यू यॉर्क, यूएसए), मित्सुबिशी यूएफजे फायनान्शियल ग्रुप (एमयूएफजी) – टोकियो, जपान यांचा समावेश आहे.
या बँकांच्या कामगिरीनुसार हे टॉप १० रँकिंग बदलत राहते. त्यामुळे भविष्यात, यापैकी काही बँका जागतिक स्तरावर टॉप १० बँकांच्या यादीत येऊ शकतात.
जागतिक अर्थव्यवस्थेच्या दृष्टीने या शीर्ष १० बँका सर्वात महत्त्वाच्या वित्तीय संस्था आहेत. या शीर्ष बँका जागतिक स्तरावर पैसे/निधींचे अभिसरण करतात आणि जागतिक पुरवठा साखळींचे सुरळीत कामकाज करण्यास मदत करतात.