अर्थशास्त्र म्हणजे काय ?

अर्थशास्त्र म्हणजे काय ?

दररोज अर्थशास्त्राचा अभ्यास करण्यासाठी तुम्हाला कॉलेजमध्ये अर्थशास्त्राचा  अभ्यास करण्याची गरज नाही . अर्थशास्त्र आधीच तुमच्या जीवनाचा एक भाग आहे – तुम्हाला ते आवडो किंवा न आवडो. अर्थशास्त्राच्या मुळाशी, ते केवळ काल्पनिक सिद्धांत, आलेख आणि संख्यांबद्दल नाही. ते लोक त्यांच्या गरजा आणि इच्छा पूर्ण करण्यासाठी संसाधनांचा वापर करण्याचा प्रयत्न करताना मर्यादित संसाधनांचा कसा सामना करतात हे समजून … Read more

ऐतिहासिकदृष्ट्या जागतिक जी.डी.पी. मध्ये भारताचा वाटा

जागतिक जी.डी.पी. मध्ये भारताचा वाटा

इतिहास—जागतिक सकल राष्ट्रीय उत्पादनात (GDP) भारताचा वाटा भारत हा एक असा देश आहे ज्याचा इतिहास खूप मोठा आहे; तो जगातील सर्वात जुन्या संस्कृतींपैकी एक आहे. महान इतिहास आणि समृद्ध अर्थव्यवस्था असलेल्या या देशाला ‘ सोने की चिडिया ‘ म्हणून ओळखले जात असे. १ इ.स. (१ इसवी सन) मध्ये, त्या काळातील सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था, जागतिक जीडीपीमध्ये वाटा सुमारे ३२% होता. १००० … Read more

अर्थव्यवस्था आणि शिक्षण / Economy and Education

अर्थव्यवस्था आणि शिक्षण

अर्थव्यवस्था आणि शिक्षण हे विकासाचे दोन आधारस्तंभ आहेत. विकासाचे आधारस्तंभ असल्याने, शिक्षण आणि अर्थव्यवस्था दोन्ही एकमेकांना पूरक आहेत. देशाच्या विकासाचा पाया म्हणजे शिक्षण; ते नैतिक, शाश्वत आर्थिक विकासाचा मार्ग मोकळा करते. अर्थव्यवस्था ही मागणी आणि पुरवठ्यावर (demand and supply) अवलंबून असते आणि शिक्षण क्षेत्र हे माणसाच्या सर्वांगीण विकासावर काम करत असते. आपल्याला या विषयावर चर्चा … Read more

यू.पी.आय. (युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस) / UPI

युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस

युनिफाइड पेमेंट्स इंटरफेस (UPI) ही भारताची ऑनलाइन पेमेंट सिस्टम आहे. UPI द्वारे तुम्ही थेट UPI शी जोडलेल्या बँक खात्यात ऑनलाइन पैसे ट्रान्सफर करू शकता. NPCI (नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया) ने २०१६ मध्ये ते लाँच केले. पैसा हे देवाणघेवाणीचे एक माध्यम आहे ज्याद्वारे आपण वस्तू खरेदी आणि विक्री करू शकतो. आमच्या एका लेखात पैशाच्या उत्क्रांतीची चर्चा केली … Read more

टॉप १० निर्यात करणारे देश (२०२४-२५) / Top 10 Export Economies

टॉप १० निर्यात करणारे देश

या पोस्ट मध्ये टॉप निर्यात-करणाऱ्या अर्थव्यवस्थांच्या (टॉप १० निर्यात करणारे देश) निर्यात चा डेटा आहे. अलिकडेच, आपण जगातील टॉप १० अर्थव्यवस्थांबद्दल वाचले आहे. निर्यातीतून ‘परकीय चलन’ मिळते जे आंतरराष्ट्रीय व्यापार आणि सेटलमेंट साठी वापरले जाऊ शकते. जितकी जास्त निर्यात तितका आंतरराष्ट्रीय व्यापारातून जास्त नफा. निर्यात म्हणजे काय ? निर्यात म्हणजे इतर देशांसोबत अतिरिक्त देशांतर्गत उत्पादनाचा व्यापार. इतर … Read more

अर्थव्यवस्थेच्या विकासाचे टप्पे : भाग २

अर्थव्यवस्थेच्या विकासाचे टप्पे -

या लेखात संपूर्ण अर्थव्यवस्थेच्या विकासाच्या टप्प्यांची चर्चा केली आहे. मागील पोस्टमध्ये, आपण प्राचीन काळापासून आधुनिक काळापर्यंत पैशाच्या उत्क्रांतीबद्दल चर्चा केली. मागील पोस्ट/लेख वाचा ➡️ अर्थव्यवस्थेच्या विकासाचे टप्पे : भाग १ संपूर्ण अर्थव्यवस्थेमध्ये अर्थव्यवस्थेच्या तिन्ही क्षेत्रे एकाच वेळी विकसनशील असतात. उत्क्रांती ही अर्थव्यवस्थेच्या विकास प्रक्रियेचा एक भाग आहे. अर्थव्यवस्था ही एक व्यवस्था आहे आणि जर आपण एखाद्या देशाचा आर्थिक व्यवस्था … Read more

अर्थव्यवस्थेच्या विकासाचे टप्पे : भाग १ / Part 1

अर्थव्यवस्थेच्या विकासाचे टप्पे -

अर्थव्यवस्थेच्या विकासाचे टप्पे सहसा, प्रत्येक व्यवस्था विकासाच्या अनेक टप्प्यांमधून जाते. विकासाचे टप्पे अनेक बदल तसेच अनेक परिवर्तने दर्शवतात. हे बदल प्रगती करतात आणि त्या प्रणालीचा अशा प्रकारे विकास करतात की ती आपले जीवन सोपे करते. अर्थव्यवस्था ही एक अशी व्यवस्था आहे जी अनेक वर्षांपासून परिवर्तन आणि बदलांमधून जात आहे. आपण बाजारपेठा, चलन, पैसा, कर , शुल्क आणि अशा … Read more

जगातील टॉप १० बँका (२०२५) / Top 10 Banks Globally

टॉप १० बँका २०२५

बँकिंग क्षेत्र हे आधुनिक अर्थव्यवस्थेचा कणा आहे. या पोस्ट मध्ये, आपण जागतिक स्तरावरील टॉप १० जागतिक बँका ची चर्चा करू. टेक्निकली, बँक ही एक कंपनी असते आणि ती नफ्यासाठी काम करते. बँकेचे स्वतःचे बाजार मूल्य (market value/cap) असते, किंवा आपण बाजार भांडवलीकरण म्हणू शकतो. मार्केट कॅप च्या आधारावर, आपण जगातील शीर्ष बँकांची चर्चा करू. हा … Read more

चलनविषयक धोरण समिती / RBI’s Monetary Policy Committee (MPC)

चलनविषयक धोरण समिती (MPC)

RBI/आर.बी.आय. ची चलनविषयक धोरण समिती (MPC) ही आर.बी.आय. चे बेंचमार्क दर, रेपो दर (Repo rate) आणि बँक दर (Bank rate) बाबत निर्णय घेणारी संस्था आहे. आर.बी.आय. ने घेतलेले चलनविषयक निर्णय आपल्या अर्थव्यवस्थेच्या अल्पकालीन आणि दीर्घकालीन विकासाच्या परिस्थितीला आकार देतात. प्रमुख बेंचमार्क दर बँकिंग क्षेत्राच्या व्याजदरांवर प्रभाव पाडतात. आरबीआयच्या अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या  👉 आर.बी.आय. ची … Read more