Neetin Sultane

केंद्रीय सांख्यिकी कार्यालय (Central statistical office (CSO) ) महागाईशी संबंधित डेटाची गणना आणि प्रकाशन करते, CSO ग्राहक किंमत निर्देशांक (Consumer Price Index= CPI) मोजते. ग्राहक म्हणून, आपण CPI बद्दल जागरूक असले पाहिजे कारण ते अर्थव्यवस्थेतील किरकोळ महागाई दर्शवते. दुसरा महागाई प्रकार, जो घाऊक किंमत निर्देशांक (WPI) आहे. आर्थिक सल्लागार कार्यालय ,वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालयाच्या येते व हे WPI (wholesale price index )- म्हणजेच वस्तूचे उत्पादनाच्या वेळी असलेली … Read more

महागाई म्हणजे वस्तू आणि सेवांच्या बाजारमूल्यात/किंमतीत वाढ . सोप्या शब्दांत सांगायचे तर, जेव्हा तुम्ही एखादी वस्तू (जसे की पाणी, कपडे, घर, पेट्रोल, इंटरनेट सेवा इ.) खरेदी करता तेव्हा ती पूर्वीपेक्षा महाग/महाग होते. ही गोष्ट/घटना म्हणजे महागाई. हे अनेक आर्थिक घटकांमुळे होऊ शकते. मागणी आणि पुरवठा हे महागाईचे मध्यवर्ती पैलू आहेत.  जेव्हा एखाद्या उत्पादनाची मागणी वाढते, परंतु पुरवठा … Read more

सरकारी रोखे/सरकारी सिक्युरिटीज(government securities) ही सरकारची कर्ज साधने आहेत. सरकारला दैनंदिन कामकाजासाठी आणि इतर कारणांसाठी अतिरिक्त निधीची आवश्यकता असते. पैसे मिळविण्यासाठी, सरकार अशा सिक्युरिटीज जारी करते आणि गुंतवणूकदार त्यात गुंतवणूक करतात आणि सरकारलाच निधी देतात. भारत सरकारच्या अनेक मेगा प्रोजेक्ट्सना अशा जी-सेक(G-sec) द्वारे निधी दिला जातो. आपण जेव्हा सरकारी रोखे/सरकारी सिक्युरिटीज विकत घेतो किंवा त्यात … Read more

रेपो रेट/रिपर्चेस रेट (Repo Rate) हा आरबीआयचा बेंचमार्क ‘व्याजदर’ आहे ज्यावर व्यावसायिक बँका आरबीआयकडून पैसे कर्ज घेतात. हे अल्पकालीन कर्ज आहे, म्हणजेच बँका एका वर्षापेक्षा कमी कालावधीसाठी कर्ज घेतात. बँका कर्ज का घेतात ? 🤔 बँका मध्यवर्ती बँकेकडून कर्ज का घेतात ? > निधीची कमतरता दूर करण्यासाठी, व्यावसायिक बँका आरबीआयकडून पैसे उधार घेतात. बँका पैसे उधार घेतात, … Read more

एक व्यक्ती तिचे पैसे बँकेतील बचत खात्यात ठेवते, ती बचत खाते निवडते कारण आपल्याला माहिती आहे की बचत खात्यात आपल्याला आपल्या ठेवींवर काही व्याजदर मिळतो. पण आपण ते बचत खात्यात ठेवले तर आपल्याला नेमके किती पैसे मिळतात? कृपया आमची मागील पोस्ट वाचा – बँक नफा कसा कमावते ? प्रत्येक बँकेचे व्याजदर मोजण्यासाठी वेगवेगळे धोरण असते. व्यावसायिक बँका … Read more

आपण मागील पोस्टमध्ये बँक म्हणजे काय आणि बँकांचे प्रकार काय आहेत हे पाहिले आहे . आता आपण बँका आणि त्यांचा नफा या विषयावर विचार करू. भारतातील बँकिंग क्षेत्राबद्दलचा आमचा मागील लेख तुम्ही कृपया वाचून घ्या. आता एका साध्या प्रश्नाचे उत्तर देण्याची वेळ आली आहे, तो म्हणजे – बँका नफा कसा कमवतात ? उत्तर सोपे आहे: बँका ‘व्याज प्रसार’ द्वारे नफा … Read more

भारतीय बँकिंग क्षेत्रात SBI, बँक ऑफ बडोदा सारख्या सार्वजनिक क्षेत्रातील बँका आहेत. HDFC बँक, ICICI बँक सारख्या खाजगी क्षेत्रातील बँका देखील आहेत. भारताच्या बँकिंग व्यवस्थेत परदेशी बँका, पेमेंट बँका आणि लघु वित्त बँका, सहकारी बँका यांचाही समावेश आहे. RBI ही भारतातील बँकिंग व्यवस्थेची नियामक आहे. बँक म्हणजे काय ? 🤔 बँक ही एक वित्तीय संस्था … Read more

अर्थव्यवस्था – तीन क्षेत्रांमध्ये विभागलेली आहे – या तीन क्षेत्रांचा शोध घेण्यापूर्वी आपण अर्थव्यवस्था म्हणजे काय हे समजून घेतले पाहिजे – ‘अर्थव्यवस्था’ ही एक अशी व्यवस्था आहे ज्याद्वारे देश किंवा समाज उपलब्ध संसाधनांचा  वापर करण्याचे नियोजन आणि आयोजन करतो . अशा व्यवस्थेचा उद्देश मर्यादित संसाधनांचा वापर करणे आणि आवश्यक वस्तू आणि सेवांचे उत्पादन करणे हा असतो. एक सिस्टम म्हणून अर्थव्यवस्था … Read more